Λεωφόρος των Εξοχών: Βόλτα στη Θεσσαλονίκη του χθες…

vila kapantziΗ λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης οδικής αρτηρίας μιας μεγαλούπολης. Κίνηση, φασαρία και μοντέρνες μεταπολεμικές πολυκατοικίες να κρύβουν τη θέα προς τη θάλασσα. Κι όμως αριστερά και δεξιά, κρυμμένες πίσω από ψηλές καγκελόπορτες, ξεπροβάλλουν βίλες μιας άλλης εποχής, περιτριγυρισμένες από δροσερούς κήπους. Άλλες εντυπωσιακά αναστυλωμένες και άλλες με εμφανή τα σημάδια του χρόνου πάνω τους, χαρίζουν στην περιοχή συνοικία των εξοχών.

Χτισμένες στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα αποτελούσαν κατοικίες πλούσιων Ελλήνων εμπόρων, Εβραιών βιομηχάνων αλλά και Οθωμανών αξιωματούχων. Με το πέρασμα του χρόνου άλλαξαν πολλές φορές χρήσεις, στεγάζοντας δημόσιες υπηρεσίες, νοσοκομεία, σχολεία ενώ δυστυχώς κάποιες εγκαταλείφθηκαν και στο τέλος γκρεμίστηκαν. Στις μέρες έχουν επιζήσει περίπου 20.

Ίσως η πιο εντυπωσιακή είναι η Βίλα Αλλατίνη, χτισμένη το 1896 σε σχέδια του Ιταλού Βιταλιάνο Ποζέλι, του αγαπημένου αρχιτέκτονα της ελίτ της εποχής. Αρχικά ήταν η κατοικία της πλούσιας και ισχυρής οικογένειας των Αλλατίνη, ισπανοεβραϊκής καταγωγής, που έχουν έρθει στη Θεσσαλονίκη από το Λιβόρνο της Ιταλίας. Για τέσσερα περίπου χρόνια, από το 1909 έως το 1912, χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία του εξόριστου σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ, που είχαν εκθρονίσει οι Νεότουρκοι με την επανάσταση του 1908.
Στις μέρες μας στεγάζει τις υπηρεσίες της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, παλαιότερα Νομαρχία Θεσσαλονίκης.

Ένα ακόμη σημαντικό κτίριο που βρήκε μια νέα χρήση είναι η έπαυλη «Μοδιάνο» που σήμερα στεγάζει το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας Θράκης. Κτίστηκε το 1905 – 1906 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ελί Μοδιάνο για την οικογένεια του τραπεζίτη Γιακό Μοδιάνο. Χτισμένη
σε τέσσερα επίπεδα με βάση τον δημοφιλή τότε εκλεκτικιστικό ρυθμό ενσωματώνει και στοιχεία Art Nouveau. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης αγοράστηκε από το ελληνικό δημόσιο και χρησιμοποιήθηκε ως ανάκτορο της τότε βασιλικής οικογένειας. Αργότερα στέγασε στρατιωτική ιατρική σχολή, ιερατική σχολή καθώς και υπηρεσίες του υπουργείου Βόρειας Ελλάδος. Το 1970 εγκαταστάθηκε εκεί το Λαογραφικό Μουσείο.

Ένα από τα πιο όμορφα κτίρια είναι και η βίλα Μπιάνκα. Χτισμένη το 1911-1912 από τον Βιταλιάνο Ποζέλι συνδέθηκε με τη ερωτική ιστορία ανάμεσα στην κόρη του ιδιοκτήτη Ντίνο Φερνάντες – Ντίας, Αλίνα και τον Έλληνα αξιωματικό Σπύρο Αλιμπέρτη. Η σχέση της Εβραίας Αλίνας με τον Έλληνα Σπύρο προκάλεσε μεγάλο σκάνδαλο στην κοινωνία της εποχής και οδήγησε στην αποκλήρωση της κοπέλας από τον πατέρα της. Παρά τις αρχικές αντιδράσεις, το ζεύγος επέστρεψε στην έπαυλη το 1916 και έζησε εκεί μέχρι το τέλος της ζωής του τη δεκαετία του ’60. Μετά το θάνατο τους η ίδια η βίλα, που είχε υποστεί μεγάλες φθορές κατά τη διάρκεια της κατοχής όταν επιτάχθηκε από τους ναζί, αφέθηκε να παρακμάζει από τους νέους ιδιοκτήτες που σκόπευαν να τη γκρεμίσουν και να χτίσουν στη θέση της μια ακόμη πολυκατοικία. Ευτυχώς το 1978 το απαλλοτρίωσε το αρχοντικό και το έδωσε στο δήμο Θεσσαλονίκης, που με αφορμή την Πολιτιστική Πρωτεύουσα του 1997 προχώρησε στην αναστύλωση και αποκατάσταση του.
Σήμερα λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο.

Άλλα αξιόλογα κτίρια της περιοχής είναι το Chateau Mon Bonheur (ο πύργος της ευτυχίας μου) χτισμένο ώστε να θυμίζει γαλλικό πύργο αλλά και η βίλα Μεχμέτ Καπαντζή, μια κατοικία με πύργο σε στυλ σαλέ.

Μια απογευματινή βόλτα στη Βασιλίσσης Όλγας, την ώρα που ο ήλιος δύει και βάφει τις νεοκλασικές επαύλεις με υπέροχα χρώματα, μας αποκαλύπτει ένα παρελθόν μακρινό αλλά όχι ξεχασμένο, μια εποχή που η Θεσσαλονίκη πραγματικά ήταν το κέντρο των Βαλκανίων.

Δήμητρα Ζολώτα

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.