Παγκόσμια ημέρα φιλοσοφίας

Πέμπτη 15 Νοεμβρίου η σημερινή και όπως έχει θεσπιστεί γιορτάζουμε την Παγκόσμια ημέρα Φιλοσοφίας. Κάθε χρόνο από το 2002 την τρίτη Πέμπτη του Νοεμβρίου, με πρωτοβουλία της UNESCO, η οποία αναγνώρισε την ανάγκη για κοινό στοχασμό πάνω στα σύγχρονα προβλήματα, που απασχολούν την ανθρωπότητα αφιερώθηκε η μέρα στη φιλοσοφία.

Τι είναι όμως φιλοσοφία, γιατί πολλοί είναι αυτοί που δεν έχουν ξεκαθαρισμένο τον όρο στο μυαλό τους και τείνουν να τον συγχέουν με άλλους παρεμφερείς. Ανοίγοντας κανείς το λεξικό μπορεί να πάρει μια συνοπτική απάντηση. Έτσι λοιπόν, φιλοσοφία είναι η μελέτη, η έρευνα που προσπαθεί να συλλάβει τις πρώτες αιτίες, την απόλυτη αλήθεια σε σχέση με τον κόσμο του επιστητού και τις ανθρώπινες αξίες ή με τα μεταφυσικά προβλήματα. Επίσης ως φιλοσοφία ορίζεται και το σύνολο των συγκεκριμένων φιλοσοφικών θεωριών ενός φιλοσόφου, μιας εποχής, μιας χώρας. Η φιλοσοφία επομένως ασχολείται με ερωτήματα παντός φύσεως συστηματικά και κριτικά. Άλλωστε, αν εξετάσουμε τον όρο ετυμολογικά θα δούμε ότι προέρχεται από τις λέξεις φιλῶ(=αγαπώ) + σοφία. Η μέθοδος ενός στοχασμού, ώστε αυτός να ονομασθεί φιλοσοφικός πρέπει να τηρεί συγκεκριμένα επιστημονικά κριτήρια και στάδια. Αυτά τα στάδια είναι εκείνα της Παρατηρήσεως, της Υποθέσεως, του Πειράματος, της Απόδειξης και της Επαναλήψεως.

Κατά καιρούς όλοι έχουμε ακούσει το όνομα κάποιου φιλοσόφου όπως του Σωκράτη, του Πλάτωνα ή του Αριστοτέλη αλλά και άλλων ξένων και μεταγενέστερων όπως Μακιαβέλι, Ντιντερό, Ζαν Ζακ Ρουσώ κλπ.

Το εύρος της φιλοσοφίας είναι τεράστιο γι’αυτό διαρθρώνεται και σε πολυάριθμους κλάδους και ρεύματα, καθένας από τους οποίους πραγματεύεται κάτι το διαφορετικό.

Το βασικό ερώτημα των φιλοσόφων είναι σαφέστατα το «γιατί». Οι ερωτήσεις γι’αυτούς είναι σημαντικότερες από τις απαντήσεις, αυτές είναι που τους τροφοδοτούν συνεχώς, τους κρατούν σε μια διαδικασία εγρήγορσης και διαρκούς αναζήτησης. Τα «γιατί» είναι η ύπαρξη τους και η νοηματοδότησή της.

Η φιλοσοφική σκέψη, η κριτική σκέψη γενικότερα είναι προνόμιο και ευτυχώς το διαθέτουμε όλοι. Είναι δωρεάν και δεν μπορεί κανείς να σου το στερήσει ότι και να κάνει. Μέσα από την σκέψη μπορείς να είσαι αυθεντικός και πρωτότυπος, δημιουργικός και αδέσμευτος. Είσαι εσύ. Αναπόφευκτα σκέφτεσαι, το ζητούμενο όμως είναι να σκέφτεσαι πέρα από την επιφάνεια. Να μην δέχεσαι άκριτα τα πάντα γύρω σου ως δεδομένα αλλά να αναζητάς, να ψάχνεσαι, να βρίσκεις τις δικές σου απαντήσεις.

Αυτά πρεσβεύει σε γενικές γραμμές και η ημέρα αυτή. Ο οργανισμός του ΟΗΕ για τον πολιτισμό και την εκπαίδευση κάθε χρόνο τέτοια μέρα προτρέπει τα κράτη – μέλη του να διοργανώνουν εκδηλώσεις και συζητήσεις για φιλοσοφικά θέματα.

Δεν θα πρέπει, ωστόσο, κάθε μορφή σκέψης να περιορίζεται μόνο μία φορά τον χρόνο αλλά αυτή η μέρα να λειτουργεί ως ένα είδος αφύπνισης από τον μηχανιστικό τρόπο αντίληψης των πραγμάτων και τροφή για περεταίρω σκέψη.

Αλέξανδρος Μπουκουβάλας

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.