[A real TravelStory] Κάρπαθος: ταξίδι στο χρόνο και τις αισθήσεις…

 

 

Σαν ένα ταξίδι στο χρόνο  Κάρπαθος, μεγαλόπρεπη και ορεινή, στέκει αγέρωχη στο Καρπάθιο πέλαγος μεταξύ Κρήτης και Ρόδου, έχοντας πλούσια ιστορία, πολιτιστική παράδοση καθώς και παραλίες που ξεχωρίζουν για τις φυσικές ομορφιές τους και  την καθαρότητα των νερών τους.Μια γνωστή μαντινάδα της Καρπάθου λέει χαρακτηριστικά:

«Κάρπαθος όμορφο νησί, με το καλό τ’ αγέρι,                             άπου σαι πάντα δροσερή χειμώνα καλοκαίρι..

Κάρπαθος με τα δώδεκα, τα όμορφα χωριά σου,                             απού περηφανέυεσαι για τα καλά παιδιά σου»

 Ήδη από την αρχαιότητα είχε συνεπάρει τους ταξιδιώτες και γι΄αυτό την είχαν συνδέσει με αρκετά μυθολογικά πρόσωπα. Σύμφωνα με μία μυθολογική εκδοχή ο πρώτος οικιστής της Καρπάθου ήταν ο Τιτάνας Ιαπετός, πατέρας του Προμηθέα. Μία άλλη εκδοχή θέλει όλους τους Τιτάνες να ζουν στο νησί πριν επακολουθήσει η περίφημη Τιτανομαχία που μας αφηγείται ο Ησίοδος, κατά την οποία οι Τιτάνες που ήταν συγκεντρωμένοι στην κορυφή της Όρθης, νικήθηκαν από το Δία και τους δώδεκα θεούς που είχαν σαν ορμητήριο τον Όλυμπο της Θεσσαλίας.  Με το νησί έχουν επίσης συνδεθεί η θεά Αθηνά, ο Ποσειδώνας και η Πανδώρα.

Το έντονο μυστήριο του νησιού οδήγησε και στην ύπαρξη πολλών ερμηνειών για το όνομά του, με την επικρατέστερες πάντως να θεωρούνται οι εξής: Πρώτον  σύμφωνα με ένα  θρύλο του νησιού , ονομάστηκε έτσι επειδή οι πρώτοι κάτοικοι αγαπούσαν υπερβολικά τον τόπο τους, έκλεψαν τους Ολύμπιους θεούς και τους έφεραν εδώ. Για την πράξη αυτή, ονομάστηκαν Αρπάθεοι. Αργότερα μετατράπηκε σε Καρπάθεοι και τέλος σε Καρπάθιοι οπότε και η Κάρπαθος. Βέβαια κατά μια πιο γλωσσολογικά αποδεκτή άποψη συνίσταται στη σχέση  με το φυτό κάρπασο που ευδοκιμούσε στην Κάρπαθο.

«Η ανεμόεσα»  Κράπαθος κατά τον Όμηρο, φαίνεται να αποικιστικέ για πρώτη φορά από μινωίτες γύρω το 2500 π.Χ. περίπου, ενώ τον 14ο αιώνα έκαναν την εμφάνισή τους οι Μυκηναίοι, οι οποίοι κατέκτησαν το νησί και κατασκεύασαν την ακρόπολη του Ποτίδαιου. Παράλληλα αποτέλεσε μέρος του στόλου των Ελλήνων στην Τρωική εκστρατεία, ενώ εκείνη την εποχή άκμασαν τέσσερις οχυρωμένες πόλεις και γι αυτό την εποχή των Δωριέων η Κάρπαθος ονομαζόταν Τετράπολις. Οι πόλεις αυτές ήταν το Ποτίδαιο ή Ποσείδιο, η Αρκεσία ή Αρκέσεια, η Βρυκούς και η Νίσυρος, που είναι ένα βραχώδες νησάκι βόρεια της Καρπάθου.

Η σημαντική θέση του νησιού στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο, ανάμεσα σε Ρόδο και Κρήτη, αποτέλεσε το λογο που υπήρξε έρεισμα μεταξύ πολλών διεκδικητών. Μεταγενέστερα, πέρασε διαδοχικά στα χέρια των Ρωμαίων και των Βυζαντινών, των Γενοβέζων (Ανδρέα και Λουδοβίκο Μορέσκο), των Ενετών (οικογένεια Κορνάρο) και των Οθωμανών Τούρκων. Το Μεσαίωνα, το νησί ονομαζόταν Σκαρπάντο (Scarpanto).

Η χρυσή τομή στην ιστορία του νησιού έμελλε να είναι η 5η Οκτωβρίου 1944, με την επανάσταση των κατοίκων απέναντι σε Γερμανους και Ιταλούς στο χωριό Μενετές, όπου οι άντρες του χωριού έστρεψαν τα όπλα τους κατά των Ιταλών. Ακολούθησε η Αρκάσα και σε τρεις μέρες ολόκληρη η Κάρπαθος ήταν ελεύθερη. Μέχρι τις 12 Οκτωβρίου είχαν απελευθερωθεί και τα χωριά Μεσοχώρι και Όλυμπος. Η Κάρπαθος με γενναιότητα αποτέλεσε ένα από τα πρώτα ελληνικά εδάφη που απελευθερώθηκε από το ζυγό, ενώ ακλούθησε και η πολυπόθητη ένωση με τη Μητέρα-Ελλάδα στις 7 Μαρτίου του 1948.

Εξωτική και άγρια ομορφιά

Το μυστήριο της ανεμόεσσας συμπληρώνουν με τα γαλάζια τους κύματα οι ακρογιαλιές του νησιού. Εκεί, στο νότιο άκρο του Αιγαίου μικροί κολπίσκοι και παραλίες με κρυστάλλινα νερά σχηματίζονται με σκοπό να “ξελογιάσουν” τους επισκέπτες της Καρπάθου. Κατά μήκος όλης της Καρπάθου, οι παραλίες που μπορεί να ανακαλύψει  κανείς  είναι πολυάριθμες. Τα κρυστάλλινα νερά είναι το άγριο τοπίο, συνθέτουν ένα “σκηνικό” ιδανικά φτιαγμένο! Μερικές παραλίες της Καρπάθου μάλιστα έχουν βραβευθεί με την τιμητική γαλάζια σημαία, λόγω της ασφάλειας, της οργάνωσης και της καθαριότητάς τους.

Στα βόρεια του νησιού εκτείνεται η ακατοίκητη νησίδα Σαρία, με την οποία η Κάρπαθος παλαιότερα ήταν ενωμένη, όπου σχηματίζονται όμορφες παραλίες με παρθένα νερά και μια γοητεία μαγική. Συνεχίζοντας την πορεία προς την πρωτεύουσα, τα Πηγάδια, συναντάμε το Λευκό και τις κοντινές του παραλίες, που ξεχωρίζουν λόγω της πανέμορφης αμμουδιάς, της πεντακάθαρης θάλασσας και του αργιλώδους εδάφους που τις περιτριγυρίζει.

Ακόμη και ο πιο απαιτητικός παραθεριστής θα εντυπωσιαστεί από το τοπίο που συνθέτει της παραλίες της Ανατολικής πλευράς του νησιού. Παραλίες οργανωμένες σε μεγάλο βαθμό με βότσαλα ή ψιλή άμμο , καθαρά νερά και την πυκνή πευκοβλάστηση να φτάνει μέχρι την ακτή. Καθημερινά, γίνονται πόλος έλξης αρκετών ανθρώπων είτε με τα καραβάκια που εκτελούν από θαλάσσης καθημερινά δρομολόγια είτε με το αυτοκίνητο ή το λεωφορείο.  Μερικές από αυτές αποτελούν έναν ιδιαίτερο κότινο ομορφιάς για το νησί. Ο Άγιος Νικόλαος, στα Σπόα, ένα γραφικό χωριό με μια παραλία με βότσαλα και σπηλιές ανεξερεύνητες που μαγεύουν με το συνδυασμό του άγριου με την ηρεμία της θάλασσας.


Η Κυρά Παναγιά
, κάτω από το άγρυπνο βλέμμα της Θεοτόκου, της εκκλησίας που στέκεται αγέρωχη πάνω από την παραλία, είναι μια οργανωμένη παραλία ανοιχτή το πέλαγος, καθιστώντας τον επισκέπτη κοινωνό της ομορφιάς της φύσης.

Ίσως η πιο γνωστή παραλία της Καρπάθου, με διεθνής βραβεύσεις, είναι τα Άπελλα, παραλία με χρυσή αμμουδιά, όπου τα πεύκα ανακατεύονται στα βράχια που περικυκλώνουν την θάλασσα, σχηματίζοντας μια πολύ όμορφη εικόνα. Κοντά της βρίσκεται ο Άγιος Μηνάς, μία από τις ομορφότερες μικρές βοτσαλωτές παραλίες της Καρπάθου με πεντακάθαρα νερά.

Στον επόμενο όρμο συναντά κανείς την Αχάτα, παραλία με βότσαλα και πολλές σπηλιές. Μάλιστα παλαιότερα εκεί κατοικούσαν και φώκιες, λόγω της καθαρότητας των νερών της. Η θέα που προσφέρει προς το Καρπάθιο πέλαγος και το βραχώδες κάδρο της φωτίζουν την παραλία. Λίγα χιλιόμετρα έξω από την πρωτεύουσα αι ξεκινώντας ως επακόλουθο του λιμανιού της ξεκινά η παραλία των Πηγαδίων, που εκτείνεται σε πολλά χιλιόμετρα, έχει ωραία ψιλή άμμο και πεντακάθαρα νερά.

Στην Ανατολική πλευρά του νησιού δεσπόζουν πιο ήρεμες παραλίες, χωρίς δυσκολίες πρόσβασης. Ανάμεσα τους η πολυσύχναστη Αμμοπή, με τους βράχους που γεμίζουν από φωνές όταν οι φίλοι των βουτιών κάνουν άλματα στο γαλάζιο. Ακόμη, οι παραλίες του Αφιάρτη, του μέρους όπου βρίσκεται το αεροδρόμιο του νησιού ταξιδεύουν σε μια άλλη χώρα. Οι περισσότερες, με την ψιλή τους  άμμο θυμίζουν παραλίες του εξωτερικού, ενώ εκεί δύνεται και η δυνατότητα για την δραστηριοποίηση σε extream sports, όπως η ιστιοσανίδα-χαρακτηριστικό είναι πως για αρκετά χρόνια στην Κάρπαθο διεξάγονταν το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ιστιοσανίδας-. Η Δαματρία, που θυμίζει τι δαλματικές ακτές, το απάνεμο Πρασονήσι, ο Μακρύς Γυαλός, που προχωράς αρκετά μέτρα και συνεχίζεις να πατώνεις. Επίσης, ο Αγριλαοπόταμος, οι Άγιοι Θεόδωροι και του Μιχαλιού ο Κήπος συνθέτουν το σκηνικό των απομακρυσμένων παραλιών, που μαγεύουν με την ομορφιά τους τον επισκέπτη τους. Ιδιαίτερη μνεία, στο Διακόφτη, μια παραλία που η άμμος της είναι κοκκινη και χρυσαφί και αυτό σε συνάρτηση με τα ανοιχτά της νερά την κάνει να μοιάζει με παραλία εξωτική.  Τέλος, έπονται οι παραλίες της Αρκάσας, με τον Άγιο Νικόλαο με τα μεγάλα κύματα και την οργάνωση του να ξεχωρίζει, και άξιο συμπαραστάτη την Πούντα.

«Τα έθιμα την Κάρπαθο την επερικλυκλώνουν ,                                               και μ΄ ένα κότινο χρυσό τη χρυσοστεφανώνουν»

Τα έθιμα της Καρπάθου διατηρούνται αναλύοτα από γενιά σε γενιά και το τελετουργικό δεν παρουσιάζει αλλαγές. Οι παραδοσιακοί χοροί είναι μέρος της καθημερινότητας, ενώ στο χωριό Όλυμπος η παράδοσή τιμάται με ξεχωριστό τρόπο όλο το χρόνο, με τις γυναίκες να φορούν ακόμη την παραδοσιακή φορεσιά και το χρόνο να έχει μείνει σταματημένος στο παρελθόν της φιλοξενίας και της ανοιχτής ζωής.

Ξεχωριστή θέση στην καρπάθικη ζωή έχει βέβαια το καθιστό Καρπάθικο γλέντι, το οποίο δίνει την ευκαιρία να ζωντανεύουν τα δημοτικά τραγούδια της Καρπάθου, αλλά και παρουσιάζεται το ποιητικό ταλέντο του Καρπάθιου, με τις μαντινάδες της στιγμής, που εκφράζουν τον πόνο και τη χαρά τους, ανάλογα με την περίσταση. Τέτοιου είδους γλέντια που συμμετέχουν πάντα τα τοπικά μουσικά όργανα (τσαμπούνα, λύρα, λαούτο, βιολί) παρακολουθεί κανείς σε πανηγύρια σε κοινωνικές εκδηλώσεις (βαφτίσεις, γάμους, ονομαστικές εορτές) μετά από τα πλούσια τραπέζια (τάβλα) με παραδοσιακά φαγητά, που παρατίθεται για όλους τους προσκαλεσμένους. Η μοναδικότητα που χαρακτηρίζει τα πανηγύρια στην Κάρπαθο έγκειται στο γεγονός ότι σερβίρεται παραδοσιακό φαγητό, φτιαγμένο από την εκκλησία, το οποίο προσφέρεται δωρεάν σε όλους τους πιστούς και ακολουθεί χορός, τραγούδι από παραδοσιακά όργανα.

Από τα πιο γνωστά είναι το πανηγύρι του Ευαγγελισμού στα Πηγάδια και της αποκριάς, ενώ στις 10 Αυγούστου στην Όλυμπο γιορτάζουν στη Μονή Χρυσοβαλάντου. Στις 15 Αυγούστου γιορτάζει όλο το νησί και υπάρχουν γλέντια στο Απέρι, στο Διαφάνι, στις Μενετές και στην Όλυμπο. Στις 8 Σεπτεμβρίου γιορτάζει η Παναγία η Μεσοχωρίτισσα στο Μεσοχώρι, ενώ μια μέρα νωρίτερα η Παναγία Λαρνιώτισσα στα Πηγάδια.

Τα γλέντια συνεχίζονται τις Απόκριες σε όλο το νησί και κυριώς στο Όθος που είναι γνωστό για το παραδοσιακό έθιμο «το πιπέρι». Την Καθαρή Δευτέρα μάλιστα  υπάρχει  και το «Δικαστήριο ανήθικων πράξεων», μια σατυρική αναπαράσταση δίκης με μεταμφιεσμένους άντρες να δέχονται πειράγματα από άλλους άντρες.

Στην Λάστο στην Βωλάδα διοργανώνεται κάθε χρόνο η γιορτή κρασιού κατά την διάρκεια της οποίας συγκεντρώνεται πολύς κόσμος για να δοκιμάσει το κρασί που φτιάχνουν οι ντόπιοι στα πατητήρια του. Επίσης ο Καρπάθικος γάμος γίνεται στο νησί με ένα ξεχωριστό τρόπο και οι προετοιμασίες κρατάνε μία εβδομάδα. Αξίζει να ειπωθεί ότι ο γάμος στην Όλυμπο γίνεται υπόθεση όλου του χωριού και γιορτάζεται τρεις ημέρες. Οι γυναίκες φορούν πολύχρωμες φορεσιές με διπλές σειρές φλουριά και φανταχτερά μαντήλια.

Ένας περίπατος στα χωριά του νησιού , αποζημιώνει όποιον το τολμήσει, αφού συναντά την ηρεμία των μικρών παραδοσιακών δρόμων που χορεύουν στο θρόισμα του ανέμου και έχει έτσι την ευκαιρία να γνωρίσει καλύτερα την καρπάθικη αρχιτεκτονική! Χαρακτηριστικό δείγμα αποτελεί η Όλυμπος, που  έχει κρατήσει, ακόμη, τις ρίζες της με το παρελθόν περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο χωριό του Αιγαίου. Όντας  απίστευτα γραφική, όπως όλα τα χωριά της Καρπάθου, έτσι όπως κρέμεται πάνω στις απότομες πλαγιές του βουνού κι όπως ζεστά την χαϊδεύουν οι χρυσαφένιες ακτίνες του ήλιου, στην πίσω της πλευρά, στο ηλιοβασίλεμα. Η Όλυμπος είναι για πολλούς το ομορφότερο χωριό του Αιγαίου και δεν είναι υπερβολή να το πεις, καθώς μια σειρά από συγκυρίες βοήθησαν σ’ αυτό. Σε αντίθεση με άλλους οικισμούς, η Όλυμπος κατόρθωσε να διατηρήσει ατόφια τα αρχιτεκτονικά της χαρακτηριστικά, επιτρέποντας ελάχιστες παρεμβάσεις σε οτιδήποτε θεωρεί κανείς παραδοσιακή. Για δεκαετίες, στα χωριά έμεναν κυρίως οι γεροντότεροι και οι νεότεροι που έφευγαν στα ξένα, έστελναν στον τόπο τους χρήματα, ζητώντας ως αντάλλαγμα την υπόσχεση ότι τίποτε δεν θα αλλάξει από το πατρικό σπίτι που είχαν αφήσει πίσω. Το γεγονός αυτό, μαζί με το ξεχωριστό φυσικό περιβάλλον που στεφανώνει την Όλυμπο (τα άγρια βράχια, την καλντέρα και τη θάλασσα) έκαναν την Όλυμπο αυτό που είναι μέχρι και σήμερα, ένα από τα πιο ξακουστά ελληνικά χωριά σε ολόκληρο τον κόσμο.

 Η ατμόσφαιρα ηρεμίας και γαλήνης που ταιριάζει στην Κάρπαθο και τους ανθρώπους της, αποπνέεται από το περιβάλλον της καθώς και από τον τρόπο ζωής της. Τα παραδοσιακά εδέσματα, όπως ο καρπάθικος μπακλαβας, οι κουλούρες, οι μακαρούνες , το βυζάντι και άλλα συμπληρώνουν απλά γευστικά το μυστήριο των γεύσεων που αναδύει η Κάρπαθος.

Ωστόσο, ούτε η νυχτερινή ζωή λείπει από την Κάρπαθο, αφού στην πρωτεύουσά της, τα Πηγάδια, υπάρχουν καφετέριες, κλαμπ και κέντρα διασκέδασης, για όλα τα γούστα, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες. Οι νεολαία διασκεδάζει μέχρι το πρωί, τόσο με τους παραδοσιακούς χορούς όσο και με τη σύγχρονη μουσική. Μακρινή και απόκοσμή ίσως φαντάζει σε κάποιους η Κάρπαθος, αλλά μόνο αυτό δεν είναι… Οι νέες ξενοδοχειακές μονάδες και τα μικρά καταλύματα παραδοσιακού χαρακτήρα συνθέτουν την αντίθεση του προφίλ της Καρπάθου τόσο έντονα, που σε κάνει να την αγαπήσεις με την πρώτη ματιά.

Η πρώτη επαφή με την αγνότητα του νησιού είναι μια αληθινή αποκάλυψη, αφού κανείς δεν φαντάζεται την ύπαρξη της. Το νησί πραγματικά μαγεύει και αλλάζει  εντελώς την εντύπωση που  διαμορφώνεται εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης. Η επαφή με το μυστήριο της Καρπάθου, σε κάνει να υποσχεθείς πως σίγουρα θα επαναλάβεις το μεγάλο ταξίδι για να τη συναντήσεις. Είναι μια συνάντηση πεπρωμένου, που αλλάζει τη ζωή όποιου την επισκεφτεί.

 

 

 

Alex

 

Αλέξανδρος Πήχας

alexpi.roadstory@gmail.com

 

One Response to "[A real TravelStory] Κάρπαθος: ταξίδι στο χρόνο και τις αισθήσεις…"

  1. Μαρία   Απρίλιος 13, 2013 at 1:44 πμ

    Πολύ ωραίο αφιέρωμα με γλαφυρή γλώσσα, ωραίες εικόνες και ολοκληρωμένη παρουσίαση!!

    Απάντηση

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.