[Barbara] Εδώ δεν μπορεί κανείς να είναι ευτυχισμένος

Από 18/10 στους κινηματογράφους

Η ιστορία εν τάχει: Ανατολική Γερμανία, 1980. Η Μπάρμπαρα (Νίνα Χος, Yella) είναι χειρούργος παιδίατρος που έχει πάρει δυσμενή μετάθεση από το Βερολίνο στην επαρχία, λόγω της αίτησής της για έκδοση βίζας. Εγκλωβισμένη στο περιορισμένο περιβάλλον ενός μικρού χωριού ξεκινάει τις προσπάθειες για να αποδράσει πλέον παράνομα από το ανατολικό μπλοκ. Σε αυτήν την προσπάθεια καλείται να αντιμετωπίσει τους αλλεπάλληλους εξευτελιστικούς ελέγχους από τον τοπικό πράκτορα της Στάζι, την μυστηριώδη φιγούρα του γιατρού Αντρέ (Ρόναλντ Ζέρφελντ), ο οποίος την έχει υπό την επίβλεψή του στο νοσοκομείο και την άχαρη καθημερινότητα της κομμουνιστικής επαρχίας. Στο πλευρό της, έχει τον Γιοργκ (Μάρκ Βάσκε), φίλος και εραστής της, ο οποίος μένει στη Δύση και υπόσχεται να τη βοηθήσει στην απόδρασή της.

Είναι δύσκολο να μην μπει κάποιος στον πειρασμό να συγκρίνει το γερμανικό δράμα που κέρδισε την αργυρή Άρκτο καλύτερης σκηνοθεσίας στο φεστιβάλ Βερολίνου δια χειρός Κρίστιαν Πέτζολντ (Yella, Jerichow) με το Οι Ζωές των Άλλων/Das Leben Der Anderen (Φλόριαν Χένκελ Φον Ντόνερσμαρκ), την στιγμή που μοιράζονται κοινή καταγωγή και θεματολογία. Όλα είναι πάλι εδώ: πράκτορες της Στάζι, εσωστρέφεια, φόβος, ανασφάλεια και καχυποψία.

Σε αντίθεση με τις περισσότερες ταινίες που καταπιάνονται με το θέμα της ανατολικής Γερμανίας και τείνουν να την καδράρουν σε τόνους γκρι και παγωμένους, ο Κ.Π. επιχειρεί μια φωτεινότερη κινηματογράφηση με πολλά εξωτερικά, ανοιχτά πλάνα και ζεστό φωτισμό δίνοντας έτσι την (ψευδ)αίσθηση της ευρυχωρίας και της ελευθερίας.

Με τον τρόπο αυτό καταφέρνει έξυπνα να τονίσει τις σκιές που πέφτουν βαριές καιδυσοίωνες στο σκηνικό που στήνει: ακόμα και στο φως της ημέρας νιώθεις ότι κάτι κακόπρόκειται να συμβεί.

Η εξαιρετική Νίνα Χος αναλαμβάνει στο Μπάρμπαρα να φέρει εις πέρας τον ρόλο της τοπικά και υπαρξιακά εγκλωβισμένης επιστήμονα/γυναίκας: βρίσκεται μόνη σε έναν άγνωστο τόπο και ξέρει ότι δεν μπορεί να εμπιστευτεί κανέναν. Όλοι δείχνουν ύποπτοι: γείτονες, συνάδελφοι, ακόμα και ο προσωπικός της χώρος μπορεί ανά πάσα στιγμή να προδώσει την ελπίδα για φυγή προς τη Δύση. Μόνες στιγμές που νιώθει οικειότητα και σιγουριά στην καθημερινότητά της είναι οι ώρες που κουράρει τους ασθενείς της.

Το νοσοκομείο γίνεται ο τόπος όπου ο θεατής αποκτάει, μικρή έστω, πρόσβαση στον αληθινό εαυτό της Μπάρμπαρα, στο πως ήταν αυτή η γυναίκα προτού την εξορίσουν στην επαρχία. Είναι τρυφερή, με το ενδιαφέρον της για τους ασθενείς να ξεπερνάει τα όρια του αυστηρά επαγγελματικού και να γίνεται προσωπικό, μητρικό. Η σχέση που δημιουργεί με την μικρή ασθενή της, Σάρα, σηματοδοτεί την έναρξη του πρώτου συναισθηματικού δεσμού στην αδιάφορη και ανεπιθύμητη επαρχία.

Την από φόβο και καχυποψία διχοτομημένη ύπαρξη της Μπάρμπαρα δείχνει να καταλαβαίνει και ο επιβλέπων συνάδελφός της, Αντρέ. Η φιγούρα του, στο μεγαλύτερο μέρος του έργου, παραμένει αινιγματική. Τον παρακολουθούμε να μοιράζεται την ίδια αγάπη και αφοσίωση για τους ασθενείς, ωστόσο οι προθέσεις του προς την Μπάρμπαρα δεν είναι ξεκάθαρες. Ακόμα και την στιγμή που εξομολογείται τον λόγο για τον οποίο βρέθηκε και αυτός στην απομονωμένη εξοχή, η ιστορική αφήγηση του έργου δεν αφήνει στοιχεία που να επιτρέπει την επαλήθευση των λεχθέντων. Όπως η Χος, έτσι ακριβώς και ο Ζέρφελντ επιλέγουν ερμηνευτικά να κρατήσουν την δραματουργική ατμόσφαιρα σε μια υποβόσκουσα κατάσταση, ώστε να εντείνουν το αίσθημα της απροσδιόριστης αγωνίας. Με τον τρόπο αυτό προετοιμάζουν τον θεατή για την μεγάλη ανατροπή του τέλους. Η υπόκωφη αυτή ερμηνευτική προσέγγιση ρισκάρει να κουράσει τον θεατή που είναι συνηθισμένος στο μελόδραμα με εντονότερες και δυναμικότερες εναλλαγές και τονικότητες. Η ομορφιά εδώ εντοπίζεται σε άκρως αντίθετα στοιχεία: στην σιωπή των ηρώων, στα άλλοτε φοβισμένα, άλλοτε καχύποπτα και άλλοτε σκοτεινά βλέμματά τους, στην συγκρατημένη κίνηση των σωμάτων. Παρόλα αυτά, ο τρόπος με τον οποίο κτίζεται η πλοκή του Μπάρμπαρα και οδηγείται στην κορύφωση των γεγονότων, θέτοντας την πρωταγωνίστρια ενώπιον υπαρξιακών, πολιτικών και ηθικών διλημμάτων, αποζημιώνει τον υπομονετικό θεατή.

Αν και το έργο μπορεί να σταθεί ως ένα άξιο λόγου δράμα με πολιτικές και ηθικές διαστάσεις, εντούτοις δεν καταφέρνει να ξεπεράσει το εκτόπισμα του Οι Ζωές των Άλλων.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σκηνοθεσία: Κρίστιαν Πέτζολντ

Σενάριο: Κρίστιαν Πέτζολντ, Χαρούν Φαρόκι

Πρωταγωνιστούν: Νίνα Χος, Ρόναλντ Ζέρφελντ, Γιάνα Φρίτζι Μπάουερ, Μάρκ Βάσκε, Ράινερ Μποκ

Διανομή: Seven Films – Spentzos Film

Ελένη Φιλίππου

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.